Plat dak isoleren: warm dak, PIR en de juiste Rd-waarde

Een plat dak zonder isolatie is in de winter een koude deken boven je hoofd en in de zomer een kookplaat. Bij bovenwoningen in Amsterdam, Haarlem en Zaandam, en bij aanbouwen en garages met een slaapkamer erboven, merk je dat direct.

Isoleren is dan een van de zinvolste verbeteringen aan een woning. De vraag is vooral hoe, want bij een plat dak kan een verkeerde opbouw meer kwaad doen dan goed.

Het korte antwoord: isoleer van buitenaf, en doe het als de dakbedekking toch aan vervanging toe is. Dan betaal je voor de isolatie, en niet nog een keer voor het afhalen en opnieuw leggen van de dakbedekking. Wie die twee los van elkaar laat doen, betaalt dubbel voor het werk op het dak.

Warm dak of koud dak: het verschil

Bij een warm dak ligt de isolatie bovenop de dakconstructie. De opbouw van binnen naar buiten: het dakbeschot op de balken, daarop een dampremmende laag, dan de isolatieplaten en bovenop de nieuwe dakbedekking van bitumen of EPDM.

Het hout blijft daardoor aan de warme kant van de isolatie, ongeveer op binnentemperatuur. Dat is de opbouw die fabrikanten en bouwadviseurs voor een plat dak aanraden.

Bij een koud dak zit de isolatie tussen of onder de balken, aan de binnenkant, en ligt het dakbeschot aan de koude kant. Warme, vochtige lucht uit de woning trekt door kieren in het plafond naar boven, koelt af tegen het koude beschot en slaat daar neer als condens.

Omdat de dakbedekking erboven dampdicht is, kan dat vocht er niet uit. Het gevolg zie je pas na een paar jaar: schimmel, zwart beschot en houtrot.

Condens en de dampremmende laag

Bij een warm dak voorkomt de dampremmende laag onder de isolatie dat vocht uit huis in het isolatiepakket komt. Die laag moet heel zijn en goed aansluiten bij de randen en doorvoeren. In ruimtes waar veel vocht vrijkomt, zoals een badkamer of keuken onder het platte dak, luistert dat extra nauw.

Isoleren van binnenuit tegen een bestaand plat dak kan, maar alleen met een goed doordachte opbouw en een dampremmende laag die echt dicht is. In de praktijk gaat dat vaak mis rond lampen, kieren en naden.

Wie toch van binnenuit wil isoleren, bijvoorbeeld omdat de dakbedekking nog jaren mee kan, laat de opbouw eerst beoordelen. Meer over isoleren in het algemeen lees je bij dakisolatie.

PIR, Rd-waarde en Rc-waarde

Voor een warm dak wordt meestal PIR gebruikt: harde, drukvaste platen met een aluminium toplaag, die per centimeter goed isoleren. De Rd-waarde zegt hoe goed de isolatieplaat zelf isoleert, de Rc-waarde gaat over de hele dakconstructie.

Een PIR-plaat van ongeveer 80 millimeter haalt een Rd van rond de 3,5, afhankelijk van het merk. Dat is ook de ondergrens voor de ISDE-subsidie, samen met minimaal 20 m² en uitvoering door een bedrijf. Het actuele bedrag vind je bij RVO; zie ook subsidie voor dakisolatie.

Ook de bouwregels stellen een ondergrens. Wordt bij een bestaande woning de isolatielaag van het dak vervangen of vernieuwd, dan vraagt het Besluit bouwwerken leefomgeving minimaal een Rc van 2,1, of meer als het dak al beter was.

Voor nieuwbouw geldt 6,3. Dikker isoleren dan het minimum is bijna altijd verstandig, maar elke centimeter maakt het dakpakket hoger, en dat heeft gevolgen voor de randen.

Afschot en een hoger dakpakket

Een plat dak is nooit helemaal vlak: het heeft afschot nodig, zodat regenwater naar de afvoer loopt in plaats van in plassen te blijven staan. Een veelgebruikte richtlijn is ongeveer 16 millimeter per meter.

Ligt het oude dak te vlak of is het in de loop der jaren doorgezakt, dan kan het afschot bij het isoleren worden meegenomen met afschotplaten: isolatieplaten die in dikte oplopen. Dat lost een plas op het dak vaak in een keer op.

Door de isolatie komt de dakbedekking hoger te liggen. Daktrim, randen, opstanden bij een dakopbouw en de aansluiting bij een deur moeten daarop worden aangepast. Bij een deur naar een dakterras is dat een aandachtspunt: de waterdichte opstand moet hoog genoeg blijven onder de dorpel.

Bij een monument of in een beschermd gezicht kan een hogere dakrand een vergunning vragen; zie vergunning bij een nieuw dak.

Wat plat dak isoleren kost

Bij vervanging komt PIR met afschot vanaf € 35 per m² bovenop de prijs van de nieuwe dakbedekking. Nieuwe bitumen kost vanaf € 35 per m², EPDM vanaf € 55 per m².

Een rekenvoorbeeld voor een plat dak van 30 m² met nieuwe bitumen en isolatie: minimaal € 2.000 voor de bitumen, want dat is het minimum per klus, plus minimaal € 1.050 voor de isolatie. Een daktrim vervangen kost vanaf € 25 per strekkende meter.

Isoleren van buitenaf als losse klus kost vanaf € 60 per m². Daarom loont het om te wachten tot vervanging aan de orde is, of die juist iets naar voren te halen. Bij de kosten van een plat dak vervangen zie je alle posten op een rij, en bij EPDM of bitumen lees je welke dakbedekking bij jouw dak past.

Veelgestelde vragen