{
 "naam": "Dakwerk aan monumenten en in beschermde gezichten in Noord-Holland",
 "bron": "Dakdekkers Noord-Holland, https://dakdekkers-noordholland.nl/dakwerk-monumenten-noord-holland/",
 "licentie": "CC BY 4.0, vrij te gebruiken met bronvermelding en werkende link",
 "peildatum": "12 oktober 2026",
 "let_op": "Algemene informatie, geen juridisch advies. De gemeente beslist; check het Omgevingsloket.",
 "vergunning_per_dakwerk": [
  {
   "werk": "Kapotte pannen vervangen door dezelfde pannen",
   "gewone_woning": "vergunningvrij",
   "beschermd_gezicht": "vergunningvrij, mits kleur en materiaal gelijk blijven",
   "gemeentelijk_monument": "meestal vergunningvrij, check het omgevingsplan",
   "rijksmonument": "vergunningvrij als het nodig onderhoud is en alles gelijk blijft",
   "aandachtspunt": "Bewaar gave oude pannen en zoek aanvulling op formaat en kleur, zodat de reparatie niet opvalt."
  },
  {
   "werk": "Een heel dakvlak opnieuw dekken met dezelfde soort pannen",
   "gewone_woning": "vergunningvrij",
   "beschermd_gezicht": "vergunningvrij, mits kleur en materiaal gelijk blijven",
   "gemeentelijk_monument": "meestal vergunningvrij, check het omgevingsplan",
   "rijksmonument": "alleen vergunningvrij als de oude dekking echt op is",
   "aandachtspunt": "Leg met foto's vast dat de oude dekking op is: bij een rijksmonument is alleen noodzakelijk onderhoud vergunningvrij."
  },
  {
   "werk": "Pannendak vervangen door een ander pantype of een andere kleur",
   "gewone_woning": "meestal vergunningvrij als de vorm gelijk blijft",
   "beschermd_gezicht": "vergunning nodig, want kleur of materiaal wijzigt",
   "gemeentelijk_monument": "regels in het omgevingsplan, reken op een vergunning",
   "rijksmonument": "vergunning nodig (rijksmonumentenactiviteit)",
   "aandachtspunt": "Vraag vooraf welk pantype en welke kleur de gemeente verwacht; dat scheelt een tweede ronde tekeningen."
  },
  {
   "werk": "Dak herleggen met nieuwe panlatten en folie, dezelfde pannen terug",
   "gewone_woning": "vergunningvrij",
   "beschermd_gezicht": "vergunningvrij, de buitenkant blijft gelijk",
   "gemeentelijk_monument": "meestal vergunningvrij, check het omgevingsplan",
   "rijksmonument": "meestal vergunningvrij als het nodig is en het uiterlijk gelijk blijft",
   "aandachtspunt": "Sorteer de pannen bij het afnemen en bekijk meteen het dakbeschot en de gordingen, nu alles open ligt."
  },
  {
   "werk": "Dakisolatie aan de binnenkant",
   "gewone_woning": "vergunningvrij",
   "beschermd_gezicht": "vergunningvrij, het werk is inpandig",
   "gemeentelijk_monument": "check het omgevingsplan, soms is ook het interieur beschermd",
   "rijksmonument": "vaak vergunning nodig, omdat de kap meestal monumentaal is",
   "aandachtspunt": "Let bij een oude kap op vocht en ventilatie: een verkeerd geplaatste dampremmende laag laat oud hout rotten."
  },
  {
   "werk": "Dakisolatie aan de buitenkant, waardoor het dak dikker wordt",
   "gewone_woning": "vaak vergunningvrij, check het als dakrand of goot verandert",
   "beschermd_gezicht": "vergunning nodig als dakrand, goot of overstek zichtbaar verandert",
   "gemeentelijk_monument": "regels in het omgevingsplan, reken op een vergunning",
   "rijksmonument": "vergunning nodig (rijksmonumentenactiviteit)",
   "aandachtspunt": "Laat vooraf tekenen hoe goot, overstek en gevelaansluiting worden, want daar kijkt de gemeente bij een monument naar."
  },
  {
   "werk": "Dakkapel aan de voorkant of straatkant",
   "gewone_woning": "vergunning nodig",
   "beschermd_gezicht": "vergunning nodig",
   "gemeentelijk_monument": "vergunning nodig",
   "rijksmonument": "vergunning nodig (rijksmonumentenactiviteit)",
   "aandachtspunt": "Aan de straatkant wordt streng gekeken; vraag eerst een vooroverleg aan bij de gemeente voordat je laat tekenen."
  },
  {
   "werk": "Dakkapel aan de achterkant, uit het zicht van de straat",
   "gewone_woning": "meestal vergunningvrij binnen de landelijke maten",
   "beschermd_gezicht": "vergunningvrij binnen de maten, als het dakvlak niet naar openbaar gebied is gekeerd",
   "gemeentelijk_monument": "vergunning nodig volgens het omgevingsplan",
   "rijksmonument": "vergunning nodig (rijksmonumentenactiviteit)",
   "aandachtspunt": "Kijkt je achterdakvlak uit op een gracht, plein of openbaar pad, dan telt het als gekeerd naar openbaar gebied."
  },
  {
   "werk": "Dakraam toevoegen",
   "gewone_woning": "meestal vergunningvrij binnen de landelijke maten",
   "beschermd_gezicht": "achterdakvlak uit het zicht vrij, anders vergunning",
   "gemeentelijk_monument": "vergunning nodig volgens het omgevingsplan",
   "rijksmonument": "vergunning nodig (rijksmonumentenactiviteit)",
   "aandachtspunt": "Een plat in het dakvlak liggend raam met een smalle omlijsting valt op een historisch dak het minst op."
  },
  {
   "werk": "Zonnepanelen op het dak",
   "gewone_woning": "meestal vergunningvrij, in of op het dakvlak met dezelfde helling",
   "beschermd_gezicht": "achterdakvlak uit het zicht vrij, anders vergunning",
   "gemeentelijk_monument": "regels in het omgevingsplan, reken op een vergunning",
   "rijksmonument": "vergunning nodig (rijksmonumentenactiviteit)",
   "aandachtspunt": "Kijk eerst naar een bijgebouw, een plat dak of het achterdakvlak: daar raken panelen het monument het minst."
  },
  {
   "werk": "Zinken goot vervangen door een zinken goot in hetzelfde profiel",
   "gewone_woning": "vergunningvrij",
   "beschermd_gezicht": "vergunningvrij",
   "gemeentelijk_monument": "meestal vergunningvrij, check het omgevingsplan",
   "rijksmonument": "vergunningvrij als de oude goot echt op is",
   "aandachtspunt": "Laat het profiel opmeten of bewaar een stuk van de oude goot, zodat de nieuwe dezelfde maat en vorm krijgt."
  },
  {
   "werk": "Zinken goot vervangen door pvc",
   "gewone_woning": "vergunningvrij",
   "beschermd_gezicht": "vergunning nodig, want het materiaal wijzigt",
   "gemeentelijk_monument": "regels in het omgevingsplan, reken op een vergunning",
   "rijksmonument": "vergunning nodig (rijksmonumentenactiviteit)",
   "aandachtspunt": "Reken bij een monument op zink of koper terug; pvc is een ander materiaal en dat vraagt een aanvraag."
  },
  {
   "werk": "Lood vernieuwen in dezelfde vorm",
   "gewone_woning": "vergunningvrij",
   "beschermd_gezicht": "vergunningvrij",
   "gemeentelijk_monument": "meestal vergunningvrij, check het omgevingsplan",
   "rijksmonument": "vergunningvrij als het nodig is en vorm en detail gelijk blijven",
   "aandachtspunt": "Vervang alleen het lood dat echt op is en houd de stukken kort, zodat het lood kan werken zonder te scheuren."
  },
  {
   "werk": "Natuurleien vervangen door kunstleien of een ander formaat lei",
   "gewone_woning": "meestal vergunningvrij als de vorm gelijk blijft",
   "beschermd_gezicht": "vergunning nodig, want het materiaal wijzigt",
   "gemeentelijk_monument": "regels in het omgevingsplan, reken op een vergunning",
   "rijksmonument": "vergunning nodig (rijksmonumentenactiviteit)",
   "aandachtspunt": "Losse kapotte leien vervangen door leien van hetzelfde type en formaat is bij een rijksmonument vergunningvrij."
  },
  {
   "werk": "Nieuwe rieten dekking in dezelfde dikte en met dezelfde nok",
   "gewone_woning": "vergunningvrij",
   "beschermd_gezicht": "vergunningvrij, mits materiaal en vorm gelijk blijven",
   "gemeentelijk_monument": "meestal vergunningvrij, check het omgevingsplan",
   "rijksmonument": "vergunningvrij als het oude riet echt op is",
   "aandachtspunt": "Let op de nokafwerking en de dikte bij goot en windveer: die bepalen het beeld van een rieten kap."
  },
  {
   "werk": "Rieten dak vervangen door pannen",
   "gewone_woning": "check het omgevingsplan, vorm en detail veranderen vaak",
   "beschermd_gezicht": "vergunning nodig",
   "gemeentelijk_monument": "regels in het omgevingsplan, reken op een vergunning",
   "rijksmonument": "vergunning nodig (rijksmonumentenactiviteit)",
   "aandachtspunt": "Pannen vragen een andere opbouw met panlatten; laat de kapconstructie beoordelen voordat je een keuze maakt."
  },
  {
   "werk": "Bitumen op een plat dak achter de gevel vervangen door EPDM",
   "gewone_woning": "vergunningvrij",
   "beschermd_gezicht": "check het omgevingsplan, het materiaal wijzigt",
   "gemeentelijk_monument": "check het omgevingsplan",
   "rijksmonument": "vergunning nodig, want het materiaal wijzigt",
   "aandachtspunt": "Hetzelfde materiaal terug, dus bitumen op bitumen, is bij een rijksmonument de eenvoudigste route."
  }
 ],
 "materialen": [
  {
   "materiaal": "Oud-Hollandse pannen (rood, ongeglazuurd)",
   "waar_in_noord_holland": "grachtenpanden, stolpboerderijen, dijkhuizen en oude dorpskernen in de hele provincie",
   "levensduur": "60 jaar en meer",
   "let_op": "Vervang met pannen van hetzelfde model, formaat en dezelfde kleur; hergebruik gave oude pannen waar het kan."
  },
  {
   "materiaal": "Gesmoorde pannen (blauwgrijs)",
   "waar_in_noord_holland": "grachtenpanden, Zaanse houten huizen en voorname huizen in de historische steden",
   "levensduur": "60 jaar en meer",
   "let_op": "Gesmoord is niet hetzelfde als grijs gekleurd; een andere afwerking is een kleurwijziging."
  },
  {
   "materiaal": "Geglazuurde pannen",
   "waar_in_noord_holland": "voorname panden en details op historische daken",
   "levensduur": "60 jaar en meer",
   "let_op": "Glazuurkleur en glans moeten aansluiten op het bestaande dak; vraag een proefpan voordat je bestelt."
  },
  {
   "materiaal": "Natuurleien",
   "waar_in_noord_holland": "kerken, torens, 19e-eeuwse villa's en herenhuizen en sommige grachtenpanden",
   "levensduur": "75 jaar en meer",
   "let_op": "Gebruik leien van hetzelfde type, formaat en dekpatroon; kunstleien gelden als een ander materiaal."
  },
  {
   "materiaal": "Riet",
   "waar_in_noord_holland": "stolpboerderijen in West-Friesland, de Kop en de Beemster, en rieten villa's in de duinstreek",
   "levensduur": "25 tot 40 jaar",
   "let_op": "Houd dezelfde dikte, nokafwerking en overstek aan; die details bepalen het beeld van de boerderij."
  },
  {
   "materiaal": "Zink",
   "waar_in_noord_holland": "goten, dakkapellen en kleine platte daken, veel in de oude steden",
   "levensduur": "25 tot 40 jaar",
   "let_op": "Neem het gootprofiel en de felsnaden over van het origineel en vervang zink niet door pvc."
  },
  {
   "materiaal": "Lood",
   "waar_in_noord_holland": "aansluitingen bij schoorstenen, kilgoten, dakkapellen en topgevels",
   "levensduur": "50 jaar en meer",
   "let_op": "Vervang in dezelfde vorm en overlap, in korte stukken; lood heeft ruimte nodig om te kunnen werken."
  },
  {
   "materiaal": "Koper",
   "waar_in_noord_holland": "torens, koepels, goten en ornamenten op kerken en voorname gebouwen",
   "levensduur": "75 jaar en meer",
   "let_op": "Laat het groene patina met rust; het beschermt het koper en hoort bij het beeld van het monument."
  },
  {
   "materiaal": "Houten goten, lijsten en boeidelen",
   "waar_in_noord_holland": "Zaanse houten huizen, grachtenpanden en boerderijen",
   "levensduur": "sterk afhankelijk van het schilderwerk",
   "let_op": "Herstel rot hout met hout van dezelfde maat en profilering in plaats van het hele onderdeel te vervangen."
  },
  {
   "materiaal": "Bitumen op een plat dak",
   "waar_in_noord_holland": "platte daken achter topgevels en op aanbouwen in de oude stadskernen",
   "levensduur": "20 tot 25 jaar",
   "let_op": "Bij een rijksmonument is hetzelfde materiaal terug vergunningvrij onderhoud; een ander materiaal vraagt een vergunning."
  }
 ],
 "beschermde_gezichten": [
  {
   "plaats": "'s-Graveland",
   "gemeente": "Wijdemeren",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Alkmaar (binnenstad)",
   "gemeente": "Alkmaar",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Alkmaar (Westerhoutkwartier)",
   "gemeente": "Alkmaar",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Amsterdam (binnen de Singelgracht)",
   "gemeente": "Amsterdam",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Amsterdam (Plan Zuid)",
   "gemeente": "Amsterdam",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Amsterdam-Noord (tuindorpen)",
   "gemeente": "Amsterdam",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Bergen",
   "gemeente": "Bergen (NH)",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Bergen (Park Meerwijk)",
   "gemeente": "Bergen (NH)",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Blaricum",
   "gemeente": "Blaricum",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Bloemendaal (Bloemendaalse Park en Duin en Daal)",
   "gemeente": "Bloemendaal",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Broek in Waterland",
   "gemeente": "Waterland",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Bussum (Brediuskwartier)",
   "gemeente": "Gooise Meren",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Bussum (Het Spiegel)",
   "gemeente": "Gooise Meren",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "De Rijp",
   "gemeente": "Alkmaar",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Den Helder (Stelling Den Helder)",
   "gemeente": "Den Helder",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Den Hoorn (Texel)",
   "gemeente": "Texel",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Durgerdam",
   "gemeente": "Amsterdam",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Edam",
   "gemeente": "Edam-Volendam",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Egmond aan den Hoef",
   "gemeente": "Bergen (NH)",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Enkhuizen",
   "gemeente": "Enkhuizen",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Haaldersbroek",
   "gemeente": "Zaanstad",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Haarlem (centrum)",
   "gemeente": "Haarlem",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Haarlem-Noord",
   "gemeente": "Haarlem",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Haarlem-Zuid",
   "gemeente": "Haarlem",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Haarlem-Zuidwest",
   "gemeente": "Haarlem",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Hilversum (Noordwestelijk Villagebied)",
   "gemeente": "Hilversum",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Hilversum (Plan Oost)",
   "gemeente": "Hilversum",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Hilversum-Zuid",
   "gemeente": "Hilversum",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Holysloot",
   "gemeente": "Amsterdam",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Hoorn",
   "gemeente": "Hoorn",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Kolhorn",
   "gemeente": "Hollands Kroon",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Laren (Brink)",
   "gemeente": "Laren",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Marken",
   "gemeente": "Waterland",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Medemblik (haven)",
   "gemeente": "Medemblik",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Medemblik (kerksituatie)",
   "gemeente": "Medemblik",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Middenbeemster",
   "gemeente": "Purmerend",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Monnickendam",
   "gemeente": "Waterland",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Muiden",
   "gemeente": "Gooise Meren",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Naarden",
   "gemeente": "Gooise Meren",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Oosterend (Texel)",
   "gemeente": "Texel",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Ouderkerk aan de Amstel",
   "gemeente": "Ouder-Amstel en Amstelveen",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Ransdorp",
   "gemeente": "Amsterdam",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Spaarndam",
   "gemeente": "Haarlem en Haarlemmermeer",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Twisk",
   "gemeente": "Medemblik",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Velsen-Zuid",
   "gemeente": "Velsen",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Weesp",
   "gemeente": "Amsterdam",
   "soort": "stadsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Westzaan",
   "gemeente": "Zaanstad",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Zaandijk",
   "gemeente": "Zaanstad",
   "soort": "dorpsgezicht"
  },
  {
   "plaats": "Zuiderwoude",
   "gemeente": "Waterland",
   "soort": "dorpsgezicht"
  }
 ]
}